🛡️ Siemens SITRANS Basınç Transmitterlerinde ATEX, IECEx ve Functional Safety: SIL, Ex Sertifikasyonu ve Replacement Rehberi

🎯 1. Ex Sertifikasyonu ve Functional Safety Neden Önemlidir?

Endüstriyel tesislerde basınç transmitterlerinin seçimi yalnızca ölçüm aralığı, doğruluk ve proses bağlantısı gibi teknik özelliklere bağlı değildir. Patlayıcı atmosfer bulunan alanlarda cihazın uygun Ex koruma yöntemine ve gerekli sertifikalara sahip olması; güvenlik enstrümantasyon sistemlerinde kullanılan cihazlarda ise Functional Safety gereksinimlerinin karşılanması gerekir.

Özellikle aşağıdaki sektörlerde transmitter seçimi sırasında sertifikasyon ve güvenlik koşulları önemli rol oynar:

• Petrol ve gaz tesisleri

• Rafineriler

• Petrokimya ve kimya tesisleri

• Doğalgaz işleme ve dağıtım altyapıları

• LNG terminalleri

• Enerji santralleri

• Yakıt depolama ve dolum tesisleri

• Offshore ve denizcilik uygulamaları

Siemens SITRANS basınç transmitterlerinde model ve sipariş konfigürasyonuna bağlı olarak ATEX, IECEx, FM, CSA, NEPSI ve Functional Safety seçenekleri bulunabilir.

Bu seçenekler değerlendirilirken üç temel konu birbirinden ayrılmalıdır:

• Ex koruması: Cihazın belirli patlayıcı atmosfer koşullarında güvenli kullanılabilmesi.

• Functional Safety: Cihazın tanımlanmış bir güvenlik fonksiyonunda gerekli güvenlik bütünlüğünü desteklemesi.

• Sistem ve kurulum uygunluğu: Cihazın saha sınıflandırması, elektriksel bağlantılar, bariyerler, kablolama ve güvenlik sistemiyle birlikte doğru şekilde uygulanması.

Bir ürünün belirli bir sertifikaya sahip olması, her saha koşulunda otomatik olarak kullanılabileceği anlamına gelmez. Ürün konfigürasyonu, sertifika kapsamı ve kurulum koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

⚠️ 2. Ex Sertifikasyonu Nedir ve Neden Gereklidir?

Patlayıcı atmosferler; yanıcı gaz, buhar, sis veya tozun hava ile belirli konsantrasyonlarda karışması sonucunda oluşabilir. Bu ortamlarda kullanılan elektrikli ekipmanlar, uygun tasarlanmadıkları takdirde potansiyel bir ateşleme kaynağı oluşturabilir.

Ex koruması, ekipmanın belirlenmiş kullanım koşulları altında ateşleme riskini kontrol altına almayı amaçlar.

Basınç transmitterlerinde değerlendirilmesi gereken temel unsurlar şunlardır:

• Tehlikeli alan sınıflandırması

• Gaz veya toz grubu

• Zone veya Class/Division bilgisi

• EPL (Equipment Protection Level)

• Ex koruma yöntemi

• Sıcaklık sınıfı veya maksimum yüzey sıcaklığı

• İzin verilen ortam ve proses sıcaklıkları

• Elektriksel bağlantı ve besleme koşulları

• Kablo rakoru, adaptör ve kör tapa uygunluğu

• Topraklama ve eşpotansiyel bağlantı

• Sertifika üzerindeki özel kullanım koşulları

Önemli: Ex sertifikasyonu yalnızca transmitter gövdesinin üzerindeki bir işaretleme olarak değerlendirilmemelidir. Cihazın elektriksel bağlantısı, kablo girişleri, montaj şekli ve saha ekipmanları da ilgili koruma yöntemine uygun olmalıdır.

🔥 3. ATEX Sertifikasyonu ve Zone Sınıflandırması

ATEX, Avrupa Birliği'nde patlayıcı atmosferlerde kullanılacak ekipmanlara yönelik düzenlemeleri ifade eder. Ekipman uygunluğu açısından temel düzenleme 2014/34/EU sayılı ATEX Direktifidir.

Gaz ve buhar bulunan ortamlar ile yanıcı toz bulunan ortamlar farklı Zone sınıflandırmalarına sahiptir.

Gaz ve buhar ortamları

Yanıcı toz ortamları

Zone sınıflandırması, kullanılacak transmitterin uygun ekipman kategorisi ve koruma seviyesiyle eşleştirilmelidir.

ATEX değerlendirmesinde kontrol edilecek bilgiler

• Ekipman grubu ve kategorisi

• Gaz veya toz ortamı

• Zone sınıflandırması

• Gaz grubu veya toz grubu

• Sıcaklık sınıfı

• EPL seviyesi

• Ex koruma yöntemi

• Ortam ve proses sıcaklığı sınırları

• Sertifika numarası ve özel kullanım koşulları

Zone bilgisi tek başına yeterli değildir. Örneğin Zone 1 için uygun bir cihazın gaz grubu, sıcaklık sınıfı ve koruma yöntemi de saha gereksinimleriyle uyumlu olmalıdır.

🌍 4. IECEx Sertifikasyonu

IECEx, patlayıcı ortam ekipmanları için IEC standartları temelinde çalışan uluslararası uygunluk değerlendirme sistemidir. Ekipmanların ilgili Ex gereksinimlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar.

IECEx sertifikaları özellikle uluslararası EPC projelerinde, petrol ve gaz tesislerinde, LNG uygulamalarında, offshore projelerde ve farklı ülkelerde yürütülen endüstriyel yatırımlarda talep edilebilir.

ATEX ve IECEx benzer teknik koruma kavramlarını kullanabilse de aynı sertifikasyon sistemi değildir.

IECEx kontrolünde dikkat edilmesi gerekenler

• IECEx sertifika numarası

• Sertifikanın güncel durumu

• Ürün modelinin sertifika kapsamına dahil olması

• Ex işaretlemesi

• EPL seviyesi

• İzin verilen elektriksel değerler

• Özel kullanım koşulları

• İlgili kurulum talimatları

ATEX sertifikasına sahip bir ürünün otomatik olarak IECEx sertifikalı olduğu varsayılmamalıdır. Her iki sistem için de ilgili ürün konfigürasyonu ve sertifika kayıtları ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

⚙️ 5. FM ve CSA Sertifikasyonları

Bazı uluslararası projelerde, özellikle ABD ve Kanada pazarlarında, FM ve CSA onayları talep edilebilir.

FM (FM Approvals)

FM Approvals, endüstriyel ekipmanların belirli güvenlik ve performans gereksinimlerine göre değerlendirilmesiyle ilişkili bir sertifikasyon kuruluşudur.

CSA (Canadian Standards Association)

CSA sertifikasyonu, ilgili standart ve onay kapsamına bağlı olarak Kanada ve bazı Kuzey Amerika uygulamalarında ekipman uygunluğunun değerlendirilmesinde kullanılır.

Bu sertifikasyonlarda aşağıdaki sınıflandırmalarla karşılaşılabilir:

• Class I: Yanıcı gaz veya buhar bulunan ortamlar.

• Class II: Yanıcı toz bulunan ortamlar.

• Class III: Kolay tutuşabilir lif ve uçuşan parçacıkların bulunduğu ortamlar.

• Division 1: Tehlikeli maddelerin normal işletme koşullarında bulunabileceği veya belirli anormal koşullarda ortaya çıkabileceği ortamlar.

• Division 2: Tehlikeli maddelerin normal koşullarda bulunmasının beklenmediği, ancak belirli arıza veya anormal koşullarda ortaya çıkabileceği ortamlar.

Kuzey Amerika projelerinde Zone tabanlı sınıflandırmalar da kullanılabilir. Bu nedenle Class/Division ve Zone sistemlerinin proje şartnamesindeki karşılığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Replacement projelerinde önemli nokta: Mevcut cihazın FM veya CSA onayına sahip olması, yeni cihazın yalnızca aynı ölçüm aralığında olmasıyla yeterli değildir. Sertifikasyonun kapsamı, saha sınıflandırması ve kurulum koşulları da karşılaştırılmalıdır.

🌏 6. NEPSI ve Diğer Bölgesel Sertifikasyonlar

Bazı ülkelerde uluslararası Ex sertifikalarına ek olarak yerel veya bölgesel onaylar talep edilebilir.

Bu onayların her biri farklı mevzuat ve uygunluk gereksinimlerine dayanır. Bir ülkede kabul edilen sertifika, başka bir pazarda otomatik olarak yeterli olmayabilir.

Sipariş öncesinde şu bilgiler doğrulanmalıdır:

• Hedef ülke ve proje gereksinimleri

• İstenen sertifikasyon sistemi

• Sertifika numarası ve kapsamı

• Tam MLFB ve sipariş seçenekleri

• Cihazın Ex işaretlemesi

• Yerel mevzuat ve müşteri şartnamesi

🛡️ 7. Functional Safety ve SIL Nedir?

Functional Safety, bir ekipmanın veya kontrol sisteminin tanımlanmış güvenlik fonksiyonlarını gerekli performans seviyesinde yerine getirmesini sağlamaya yönelik mühendislik yaklaşımıdır.

Proses endüstrisinde Functional Safety uygulamaları genellikle IEC 61508 ve IEC 61511 standartlarıyla ilişkilidir.

• IEC 61508: Elektriksel, elektronik ve programlanabilir elektronik güvenlikle ilgili sistemler için temel Functional Safety standardıdır.

• IEC 61511: Proses endüstrisindeki güvenlik enstrümantasyon sistemlerinin tasarım, uygulama, işletme ve bakım süreçlerine yönelik standarttır.

SIL (Safety Integrity Level), bir güvenlik fonksiyonunun gerekli risk azaltma performansını ifade eder.

SIL seviyeleri

SIL seviyesi, transmitterin tek başına sahip olduğu bir sistem özelliği gibi değerlendirilmemelidir. Güvenlik fonksiyonunun tamamı; sensör, logic solver, son eleman, mimari, arıza oranları, test aralığı ve uygulama koşullarıyla birlikte değerlendirilir.

Bir transmitterin SIL 2 veya SIL 3 uygulamalarını desteklemesi, her sistemde otomatik olarak aynı SIL seviyesinin sağlanacağı anlamına gelmez.

📊 8. Siemens SITRANS Modellerinde SIL ve Ex Seçenekleri

Siemens SITRANS basınç transmitterlerinin bazı modellerinde Ex koruma ve Functional Safety seçenekleri bulunur. Ancak sertifikasyon kapsamı model, haberleşme tipi, sipariş konfigürasyonu ve ilgili ürün dokümantasyonuna göre değişebilir.

SITRANS P320 / P420

Siemens ürün dokümantasyonunda SITRANS P320 ve P420 için ATEX, IECEx, FM, CSA ve NEPSI gibi sertifikasyon seçenekleri listelenmektedir. Ürün ailesi ayrıca IEC 61508 kapsamında SIL 2/3 uygulamalarını desteklemektedir. Bu uygunluk, ilgili cihaz konfigürasyonu ve güvenlik sistemi mimarisiyle birlikte değerlendirilmelidir.

P320/P420 seçiminde kontrol edilmesi gereken başlıca unsurlar:

• HART veya PROFIBUS PA haberleşme seçeneği

• Tam MLFB ve sipariş opsiyonları

• ATEX / IECEx sertifika kapsamı

• FM / CSA veya diğer bölgesel onaylar

• SIL sertifikası ve güvenlik fonksiyonu

• Donanım ve yazılım revizyonu

• İlgili işletme talimatındaki özel kullanım koşulları

Siemens ürün sipariş dokümanlarında Ex ve Functional Safety seçenekleri farklı sipariş kodlarıyla tanımlanabilir. Örneğin P320/P420 ürün ailesinin teknik sipariş dokümanında ATEX, IECEx, FM, CSA ve NEPSI onay seçenekleri ile IEC 61508 Functional Safety seçeneği ayrı ayrı listelenmektedir. Bu nedenle yalnızca temel MLFB değil, sipariş kodunun tamamı kontrol edilmelidir.

SITRANS P500

SITRANS P500 için Siemens tarafından yayımlanmış Functional Safety sertifikası bulunmaktadır. İlgili sertifika, P500 basınç transmitterini IEC 61508 ve IEC 61511 temelinde değerlendirmektedir.

Sertifikadaki SIL Capability ve uygulama koşulları, cihazın ilgili güvenlik fonksiyonunda nasıl kullanılabileceğini belirlemek için incelenmelidir. SIL Capability ile Spurious Trip Level Capability farklı değerlendirme kavramlarıdır; bunlar tek bir genel SIL seviyesi gibi sunulmamalıdır.

P500 için Ex ve SIL uygunluğu değerlendirilirken ürünün tam konfigürasyonu ve ilgili sertifika dokümanları esas alınmalıdır.

Önemli: P320, P420 veya P500 ürün ailesinin adını bilmek tek başına yeterli değildir. Her cihaz için geçerli sertifikalar, sipariş seçenekleri ve özel kullanım koşulları ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

🔍 9. Ex Sertifikasyonu ile SIL Arasındaki Fark

Ex ve SIL kavramları aynı güvenlik ihtiyacını karşılamaz. Birbirlerinin yerine kullanılamazlar.

Bir transmitter hem Ex sertifikalı hem de SIL uygulamalarını destekleyen bir ürün olabilir. Ancak Ex uygunluğu, SIL uygunluğunu; SIL uygunluğu da Ex uygunluğunu otomatik olarak sağlamaz.

Örneğin patlayıcı gaz bulunan bir tesiste kullanılan transmitterin hem ilgili Zone ve Ex koruma gereksinimlerini hem de güvenlik fonksiyonunun gerektirdiği SIL koşullarını karşılaması gerekebilir.

🔄 10. Legacy Transmitterlerde Replacement ve Sertifikasyon Analizi

Eski Siemens SITRANS transmitterlerin yenileriyle değiştirilmesi sırasında yalnızca ölçüm aralığı, bağlantı ölçüsü veya ürün ailesi karşılaştırılmamalıdır.

Özellikle DS II, DS III ve diğer legacy konfigürasyonlarda sertifikasyon ve güvenlik uygunluğu replacement kararının önemli bir parçasıdır.

Replacement sırasında karşılaştırılması gereken kriterler

Replacement sürecinde dikkat edilmesi gerekenler

• Eski cihazın sertifikası ve tam işaretlemesi incelenmelidir.

• Yeni cihazın sertifikasının yalnızca ürün ailesi için değil, sipariş edilen konfigürasyon için geçerli olduğu doğrulanmalıdır.

• Kablo rakorları, bariyerler ve elektriksel bağlantılar yeni cihazın koruma yöntemine uygun olmalıdır.

• SIL uygulamalarında yeni cihazın güvenlik fonksiyonu, sistem mimarisi ve proof-test prosedürü birlikte değerlendirilmelidir.

• Mevcut güvenlik dosyaları, loop dokümanları ve saha çizimleri güncellenmelidir.

Önemli: Bir legacy transmitter için önerilen yeni model, otomatik olarak birebir replacement kabul edilmemelidir. Teknik ve sertifikasyon eşdeğerliği tam MLFB ve proje dokümanları üzerinden doğrulanmalıdır.

📋 11. Ex ve SIL Uygulamaları İçin Gerekli Teknik Bilgiler

Teklif, ürün seçimi veya replacement değerlendirmesinde aşağıdaki bilgiler paylaşılmalıdır:

🔧 12. Devreye Alma ve Sertifikasyon Kontrolleri

Ex veya SIL kapsamındaki uygulamalarda devreye alma öncesinde yalnızca transmitterin çalışması yeterli değildir. Cihazın sertifika kapsamına, saha koşullarına ve sistem gereksinimlerine uygunluğu kontrol edilmelidir.

Ex uygulamalarında

• Cihazın tam MLFB ve sertifika bilgileri doğrulanmalıdır.

• Ex işaretlemesi ve saha sınıflandırması karşılaştırılmalıdır.

• Kablo rakorları, adaptörler ve kör tapalar uygun olmalıdır.

• Elektriksel bağlantılar ve topraklama kontrol edilmelidir.

• İlgili sertifikadaki özel kullanım koşulları incelenmelidir.

• Kurulum ve bakım işlemleri üretici talimatlarına uygun yapılmalıdır.

SIL uygulamalarında

• Cihazın ilgili Functional Safety dokümantasyonu kontrol edilmelidir.

• Güvenlik fonksiyonu ve sistem mimarisi doğrulanmalıdır.

• Parametreler ve güvenlik konfigürasyonu kayıt altına alınmalıdır.

• Loop ve fonksiyon testleri onaylı prosedüre göre yürütülmelidir.

• Proof-test kapsamı ve aralığı güvenlik gereksinimlerine göre belirlenmelidir.

• Test sonuçları ve değişiklik kayıtları dokümante edilmelidir.

Not: Ex ve SIL kapsamındaki çalışmalar yetkin personel tarafından, ilgili standartlar, üretici talimatları ve tesisin onaylı prosedürleri doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.

⚠️ 13. Troubleshooting: Sertifikasyon ve Güvenlik Uygulamalarında Sık Karşılaşılan Problemler

Sertifikasyonla ilgili bir uygunsuzlukta yalnızca ürün kodunu değiştirmek yeterli olmayabilir. Saha sınıflandırması, kurulum tasarımı ve proje şartnamesi birlikte incelenmelidir.

🌍 14. Global Sourcing ve Teknik Tedarik Desteği

Yeşil Grup Enerji, Siemens'in resmi distribütörü veya yetkili temsilcisi değildir. Bağımsız ve marka bağımsız endüstriyel tedarik yaklaşımıyla Siemens SITRANS basınç transmitterleri için ürün konfigürasyonu, sertifikasyon gereksinimleri ve replacement seçeneklerinin değerlendirilmesine yönelik proje bazlı destek sağlar.

Destek kapsamı:

• MLFB ve sipariş kodu doğrulama

• Ex sertifikasyon ve ürün işaretlemesi kontrolü

• SIL dokümantasyonu ve teknik gereksinim incelemesi

• ATEX, IECEx, FM, CSA ve bölgesel onay seçeneklerinin değerlendirilmesi

• Teknik doküman ve sertifika incelemesi

• Legacy transmitterler için replacement analizi

• Cross-reference ve alternatif ürün araştırması

• Global sourcing ve RFQ yönetimi

• Projeye özel fiyat teklifi koordinasyonu

Sertifikasyon uygunluğu, ürünün güncel durumu ve tedarik edilebilirliği her talep için ilgili Siemens dokümanları ve ürün konfigürasyonu üzerinden ayrıca doğrulanmalıdır.

📩 15. Teklif Talebi (RFQ) İçin Gerekli Bilgiler

Siemens SITRANS basınç transmitterleri için Ex sertifikalı veya SIL uygulamalarına uygun ürün taleplerinizin değerlendirilebilmesi için aşağıdaki bilgileri paylaşabilirsiniz:

1. Tam MLFB / sipariş kodu

2. İsim plakası fotoğrafı

3. Zone veya Class/Division bilgisi

4. Gaz veya toz grubu

5. Sıcaklık sınıfı ve EPL gereksinimi

6. ATEX, IECEx, FM, CSA veya diğer sertifikasyon ihtiyacı

7. SIL seviyesi ve güvenlik fonksiyonu gereksinimi

8. Ölçüm aralığı ve proses bilgileri

9. Haberleşme protokolü

10. Talep edilen miktar

11. Teslimat ülkesi

12. İlgili teknik şartname veya sertifika dokümanı

Yeşil Grup Enerji

• E-posta: [email protected]

• Telefon: +90 505 696 61 00

• Web: https://yesilgrupenerji.com

❓ 16. Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

ATEX ve IECEx aynı sertifikasyon sistemi midir?

Hayır. ATEX, Avrupa Birliği mevzuatına dayanan bir ekipman uygunluk sistemidir. IECEx ise IEC standartları temelinde çalışan uluslararası uygunluk değerlendirme sistemidir. Teknik açıdan benzer Ex koruma kavramları kullanılsa da sertifikalar ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

SIL sertifikalı bir transmitter aynı zamanda Ex sertifikalı mıdır?

Hayır. SIL ve Ex farklı gereksinimleri kapsar. Bir cihazın SIL uygulamalarını desteklemesi, patlayıcı atmosferlerde kullanım için gerekli Ex sertifikasına sahip olduğu anlamına gelmez.

Siemens SITRANS P320 SIL uygulamalarında kullanılabilir mi?

Siemens, SITRANS P320/P420 ürün ailesini IEC 61508 kapsamında SIL 2/3 uygulamalarını destekleyen ürünler arasında tanımlar. Ancak uygunluk; tam MLFB, ilgili sertifika, cihaz konfigürasyonu ve güvenlik sistemi mimarisi üzerinden doğrulanmalıdır.

Zone bilgisi transmitter seçiminde neden gereklidir?

Zone bilgisi, patlayıcı atmosferin oluşma olasılığına ve süresine göre saha sınıflandırmasını belirler. Seçilecek transmitterin ekipman kategorisi, EPL seviyesi ve Ex koruma yöntemi bu sınıflandırmayla uyumlu olmalıdır.

EPL ile Zone arasındaki ilişki nedir?

EPL, ekipmanın sağladığı koruma seviyesini ifade eder. Zone ise tehlikeli alanın sınıflandırmasıdır. Gaz ve buhar ortamlarında Ga, Gb ve Gc; toz ortamlarında ise Da, Db ve Dc gibi EPL seviyeleri kullanılır. Doğru eşleştirme, ilgili standart ve sertifika koşullarına göre yapılmalıdır.

Replacement sırasında en kritik bilgiler nelerdir?

Tam MLFB, isim plakası üzerindeki Ex işaretlemesi, mevcut sertifika bilgileri, Zone veya Class/Division sınıflandırması ve varsa SIL gereksinimi temel bilgilerdir. Bunlara proses, bağlantı ve haberleşme gereksinimleri de eklenmelidir.

Bir transmitterin Ex sertifikalı olması kurulumun tamamını uygun hale getirir mi?

Hayır. Kablo rakorları, adaptörler, bariyerler, elektriksel bağlantılar, topraklama ve kurulum yöntemi de ilgili sertifika ve saha koşullarına uygun olmalıdır.

SIL 2/3 destekleyen bir transmitter her SIL 2 veya SIL 3 sisteminde kullanılabilir mi?

Otomatik olarak hayır. Güvenlik fonksiyonunun tamamı; transmitter, logic solver, son eleman, sistem mimarisi, arıza oranları, proof-test aralığı ve uygulama koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

✅ 17. Sonuç

Siemens SITRANS basınç transmitterlerinde ATEX, IECEx, FM, CSA, NEPSI ve Functional Safety seçenekleri, patlayıcı atmosferlerde güvenli ekipman kullanımı ve proses güvenlik gereksinimlerinin karşılanması açısından önemli rol oynar.

Ex sertifikasyonu ile SIL uygunluğu farklı güvenlik ihtiyaçlarına hizmet eder. Bu nedenle transmitter seçimi sırasında Zone veya Class/Division sınıflandırması, gaz/toz grubu, EPL, sıcaklık sınıfı, Ex koruma yöntemi, SIL gereksinimi ve sistem mimarisi birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle legacy sistemlerde replacement çalışmaları yalnızca ürün ailesi veya ölçüm aralığı üzerinden yapılmamalıdır. Tam MLFB, sertifika kapsamı, cihaz işaretlemesi, proses koşulları ve güvenlik sistemi gereksinimleri teknik karşılaştırmanın temelini oluşturmalıdır.

Yeşil Grup Enerji, Siemens'in resmi distribütörü veya yetkili temsilcisi değildir. Bağımsız ve marka bağımsız endüstriyel tedarikçi olarak MLFB doğrulama, Ex sertifikasyon kontrolü, Functional Safety dokümantasyon incelemesi, replacement analizi, cross-reference çalışmaları, global sourcing ve RFQ yönetimi süreçlerinde proje bazlı destek sağlayabilir.

İletişim Formu

Ad - Soyad *

E-posta Adresiniz *

Telefon *

Mesajınız

Gönder